CHAFYA:

Kupiga chafya kunaonekana kuwa ni tendo la kawaida tu, kwa hivyo wengi wetu huwa hatuizingatii chafya. Bwana Mtume tabibu aliyefundishwa na Allah ana mtazamo tofauti na wetu kuelekea chafya. Yeye anaiona chafya kuwa ni miongoni mwa neema za Allah kwa mwanadamu ambazo ni wajibu wake kumshukuru kwazo Mola wake. Mtazamo huu wa Mtume wa Allah unatokana na ukweli kwamba mtu anapopiga chafya, huwa anautoa ukungu uliotanda katika ubongo wake. Ukungu huu hautoki ila kwa njia hiyo ya kupiga chafya na kama haukutoka huweza kumsababishia mwanadamu madhara makubwa. Kwa kulizingatia hili ndio chafya inapata hadhi ya kuwa neema inayohitajisha shukurani na himda kwa Allah aliyetuwekea utaratibu huu wa kupiga chafya. Kwa hivyo ni haki ya nduguyo muislamu anapopiga chafya na akamuhimidi Allah, yaani akasema (Al-hamdulillaah), umshemue. Kumshemua mtu aliyepiga chafya ni kumuombea dua kwa kumwambia: (Yar-hamukal-laah)-yaani Allah akurehemu. Hivi ndivyo alivyotufundisha Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie: “Atapopiga chafya mmoja wenu na aseme: (Al-hamdulillaah) na nduguye (amsikiaye akisema hivyo) amwambie: (Yar-hamukal-laah). Atakapomwambia (Yar-hamukal-laah) nae (huyo mpiga chafya) amwambie: (Yahdiykumul-laahu wayuswlih baalakum)”. Bukhaariy

Mpiga chafya kama hakusema (Al-hamdulillaah) mara tu anapopiga chafya, huwa amejidhulumu mwenyewe haki ya kushemuliwa. Utamshemua mpiga chafya mara ya kwanza, ya pili na ya tatu kwa kumwambia: (Yar-hamukallaah). Akipiga tena chafya mara ya nne utamwambia: (‘Aafakallaah) yaani Allah akuafu, kwa sababu sasa hiyo itakuwa sio chafya ya kusafisha na kuuondoa ukungu bali ni ya ugonjwa. Kwa hivyo unamuombea afya, huu ndio Uislamu ambao kila muumini anapaswa kuufuata. Lakini kwa masikitiko makubwa tumeyatupilia mbali mafundisho haya na kuuiga utamaduni wa kimagharibi. Leo sia ajabu bali ni sehemu ya maendeleo muislamu anapopiga chafya kusema (I am sorry) badala ya kusema (Al-hamdulillaah) kama alivyoelekezwa na Mtume wake.

KUJULIWA HALI (KUKAGULIWA) MGONJWA:

Mwanadamu anapopatwa na maradhi, humuondoka hali yake ya kawaida na mahala pake kuchukuliwa na maumivu, machungu, udhaifu na unyonge. Maradhi yakimzidia hutambaliwa na khofu ya mauti na kukata tamaa ya kuishi. Katika hali na mazingira haya magumu, mwanadamu humuhitajia sana mtu wa kumjali, kumuangalia, kumsaidia na kumliwaza. Mtu wa kumtembelea (kumkagua) na kumuombea Mungu katika katika kipindi hiki ambacho humkumbuka sana Allah Mola Muumba wake. Huyu humfungulia mlango wa matumaini ya kupona kwa kushirikiana nae katika machungu yake. Ni kwa kuyazingatia yote haya ndio Bwana Mtume-Rehema na Amani zimshukie-akatuagiza: “Akiumwa mkague”. Kwa hivyo basi kumzuru mgonjwa ni haki yake aliyopewa na Uislamu. Na tendo hili hujenga baina ya waislamu huruma, mapenzi na mshikamano. Kadhalika humpa nafuu mgonjwa na kumkumbusha huyu aliyekuja kumuona thamani ya siha (afya njema) akapata kumshukuru Allah kwa neema ya siha.

Ilivyo suna kwa mwenye kumkagua/kumtembelea mgonjwa akifika amuulize hali, anajisikiaje, ampe matumaini ya kupona na amuombee Mungu. Aseme kama alivyotufundisha Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie: “ALLAAHUMMA RABBAN-NAASI, ADH-HIBIL-BA’ASA, WASHFI ANTAS-SHAAFIY, LAA SHIFAA ILLAA SHIFAAUKA, SHIFAA LAA YUGHAADIRU SAQAMAN”. Bukhaariy & Muslim

MAANA: “Ewe Mola wa watu wote! Ondosha ubaya na uponye kwani wewe ndiye mponyaji. Hakuna ponyo (liwezalo kuponya)ila ponyo lako, ponyo lisiloacha ugonjwa wo wote (bila ya kuuponya)”.

Hii ndio dua anayoombewa mgonjwa na zipo nyingine kadhaa kama zilivyopokewa kutoka kwa Mtume wa Allah. Kadhalika kunampasa mwenye kumuangalia mgonjwa kumkumbusha mgonjwa kutubia kwa njia ya hekima bila ya kumtisha na kumfanya ahisi kufa kufa. Kwa mfano anaweza kumwambia: Kwa yakini katika maradhi yako haya unachuma kheri nyingi, kwa sababu maradhi ni sababu inayomtakasa mja na Allah akamfutia dhambi zake. Kwa hivyo bila ya shaka kwa kufungika kwako huku kutokana na maradhi ni fursa adhimu. Fursa itakayokupatia ujira na thawabu nyingi mbele ya Allah kwa kukithirisha kwako wakati huu kuleta dhikri, istighfaari na dua. Vile vile kunamlazimu mwenye kwenda kumuangalia mgonjwa, kuchunga wakati wa kwenda huko ili aende wakati muafaka. Asiende mapema asubuhi kwani inamkinika mgonjwa akawa kapata usingizi wakati huo, baada ya kukesha kwa maumivu na machungu wakati wa usiku. Kadhalika isiwe usiku sana wakati ambao mgonjwa kachoka na anataka kupumzika, lakini anashindwa kukuambia ondoka ninataka kupumzika. Vile vile asikae muda mrefu sana kwa mgonjwa au kumpa khabari za huzuni na kutisha. Pia yatakikana kuchunga, kuheshimu na kufuata amri na maelekezo ya daktari, kama daktari amekataza kuzungumza na mgonjwa, basi usimsumbue kwa kumzungumzisha. Au amekataza kutoingia watu wengi kwa mgonjwa kwa wakati mmoja, basi na waingie wale tu wanaoruhusiwa. Ni kheri pia ikiwa kila unapokwenda kumuona mgonjwa ukamchukulia zawadi ya kile akipendacho, chakula au matunda yatakayomuongezea nguvu. Na sio vitu kama sigara na pombe vitakavyochangia kwa kiasi kikubwa kuongezeka kwa maradhi yake. Mpe msaada wa pesa kiasi cha uwezo wako ili zimsaidie katika kugharamia matibabu na kuendesha mambo ya nyumbani kwake.

Kwa ujumla kumtembelea mgonjwa na kumsaidia ni jambo lenye fadhila kubwa. Bwana Mtume-Rehema na Amani zimshukie-amesema: “Kwa hakika Allah atasema siku ya kiyama: Ewe mwanadamu, niliumwa hukuja kuniona. (Mwanadamu) aseme: Ewe Bwana Mlezi wangu, vipi ningekuja kukuona na ilhali wewe ndio Mola wa walimwengu wote? (Allah) atamwambia: Je, hukujua kwamba mja wangu fulani anaumwa? Je, hukujua kama ungelienda kumuona ungenikuta mimi kwake?...”. Muslim

KUMZIKA:

Kila kilicho hai hakina njia ya kukwepea mauti: “KWA YAKINI WEWE UTAKUFA NA WAO PIA WATAKUFA”. [39:30]

Mtu anapokufa, huwa ni pigo na msiba mkubwa kwa familia husika, kwani huwa limekauka na kuanguka tawi katika mti wa familia. Na familia huwa imepungukiwa na tofali miongoni mwa matofali yanayoijenga familia hiyo. Mafungamano na mahusiano baina ya muislamu na nduguye muislamu, hayakatiki kwa kufa mmoja wao. Bali kamba ya mahusiano haya huendelea kuungwa na maagano ya mwisho. Haya kwa mujibu wa sheria ni pamoja na kumkosha, kumkafini (kumvika sanda), kumswalia na kulisindikiza jeneza lake mpaka makaburini. Ambako mwili wake utatiwa kaburini mwake na kuzikwa kama alivyosema Allah: “KATIKA HII (ardhi/udongo) TUMEKUUMBENI, NA HUMO TUTAKURUDISHENI, NA KUTOKA HUMO TUTAKUTOENI MARA NYINGINE (muwe hai tena)”. [20:55]

Yote haya ndio yanayoifasiri kivitendo kauli ya Bwana Mtume-Rehema zimshukie-aliposema: “Na akifa lifuate jeneza lake”. Mambo haya yana mchango mkubwa kabisa katika kuiliwaza familia ya marehemu katika kipindi hiki kigumu cha msiba. Miongoni mwa maneno ya ta’azia ambayo muislamu anatakiwa kuwaambia wafiwa ni pamoja na: “FALILLAAHI MAA A’ATWAA WALILLAAHI MAA AKHADHA, WA KULLU SHAYN ‘INDAU BIAJALIN MUSAMMAA”.

MAANA: “Ni chake Allah alichokitoa na ni chake Allah alichokitwaa na kila kitu kina muda maalumu mbele yake”. Bukhaariy & Muslim.

Katika kuyatenda yote haya kuna fadhila na ujira mkubwa, hivi ndivyo anavyosema Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie: “Atakayehudhuria jeneza mpaka likaswaliwa, basi yuna yeye ‘Qiyraatw’, na atakayelihudhuria mpaka likazikwa yuna ‘Qiyraatw’ mbili. (Mtume) akaulizwa ni nini hizo Qiyraatw mbili? Akasema: Ni mithili ya majabali mawili makubwa”. Bukhaariy & Muslim.

Hizi ni sehemu tu ya haki za muislamu kwa nduguye muislamu kama zilivyoelezwa na Mtume wa Uislamu katika hadithi yake. Kwa hakika haki za muislamu kwa muislamu mwenziwe ni nyingi mno kathiri, lakini yamkinika kuzikusanya zote na kauli ya Mtume: “Muislamu ni ndugu ya muislamu:-

• Hamdhulumu wala hamsalimishi (kwa maadui).

• Na atakayekuwa katika haja ya nduguye (akamsaidia), Allah atakuwa katika haja yake yeye.

• Na atakayemuondoshea shida muislamu, Allah atamuondoshea shida miongoni mwa shida za siku ya kiyama.

• Na atakayemsitiri muislamu, Allah atamsitiri siku ya kiyama”. Bukhaariy & Muslim

Ikiwa kila mmoja wetu atazichunga na kumtekelezea nduguye muislamu haki zake ambazo chimbuko lake ni udugu wa imani. Basi hapana shaka kwamba huruma, mapenzi, umoja na mshikamano vitatawala baina ya waislamu.

TANBIHI:

Mtume wa Allah-Rehema na Amani zimshukie-amewakataza wanawake kulisindikiza jeneza mazikoni. Imekuja katika hadithi iliyopokelewa na Ummu ‘Atwiyyah: “Tumekatazwa kuyafuata majeneza (mazikoni)...” Muslim

Si katika mila ya Uislamu kile kinachojulikana leo kama “last respect” ambacho huhusisha kukashifiwa kwa maiti na watu wakawa wanapita mbele yake mmoja baada ya mwingine kwa imani ya kutoa heshima ya mwisho. Huu si Uislamu yaani si sehemu ya mafundisho aliyotuachia nabii Muhammad-Rehema na Amani zimshukie.